Nog maar enkele maanden terug publiceerden we een artikel over Artificial Intelligence (AI) in het onderwijs. De belangstelling is groot, blijkt uit de groei van de Carmelbrede AI Community. Die telt nu al meer dan 300 deelnemers en het aantal stijgt nog steeds. Dat roept de vraag op: wat doen we al met AI?

Marieke van Osch, programmamanager AI bij Carmel, maakt een rondje langs de scholen om praktijkverhalen en vragen op te halen. Ze vertelt er gedreven over: “Ik zie heel veel enthousiasme. En veel boeiende experimenten. Het is overweldigend, we zouden eigenlijk meer pilots willen starten. Wat me verder opvalt: het gaat soms voor docenten niet snel genoeg.”

Natuurlijk krijgt ze ook veel kritische vragen. Soms klinkt de zorg dat de inzet van AI ten koste gaat van het creatieve brein van leerlingen. Bij Scholengroep Carmel Hengelo heeft ze zelfs een ‘anti-AI-les’ verzorgd, samen met een muziekdocent. Leerlingen moesten met behulp van AI  zelf een liedje schrijven. Naderhand werd het beluisterd. “Je kon het verschil goed horen”, vindt Marieke, “AI maakt een soort eenheidsworst, als leerlingen zelf musiceren klinkt het mooier. Dat heeft meer gevoel.”

Het is goed om ook daarop te wijzen, vindt Marieke. “We moeten ons realiseren dat we steeds kritisch moeten zijn over wat AI ons voorschotelt. En we moeten leren er verantwoord mee om te gaan, dat geldt voor ons en voor onze leerlingen.”

Pilot: lesmateriaal maken

“Ik was gewoon nieuwsgierig”, antwoordt Ton Philipsen, docent Nederlands op het Carmel College West Betuwe in Geldermalsen, op de vraag waarom hij zich in AI is gaan verdiepen. Net als Karin zet hij het hulpmiddel in bij leerlingen die een profielwerkstuk moeten maken. “Dat gaat met vallen en opstaan”, is zijn ervaring. “Ook met een goede hoofdvraag lopen ze soms vast als ze deelvragen moeten uitwerken. AI kan daar heel goed bij helpen.”

Toch volgt een kanttekening, na enkele voorbeelden van minder geslaagde profielwerkstukken. “Daar heb ik van geleerd. Je kunt AI hier heel goed inzetten, maar dat vraagt wel een onderwerp dat echt onderzoekswaardig is. Anders is de meerwaarde gering.”

Grammaticales
Ton geeft nog een voorbeeld, naar aanleiding van een grammaticales. “Ik vroeg me af: gaat een leerling beter schrijven als hij het voorzetselvoorwerp kan benoemen? Bij mij moeten leerlingen veel schrijven, dat vind ik belangrijk. Ik heb AI gevraagd welke grammaticale constructies nodig zijn om een goed essay te schrijven. Het antwoord bevatte onderdelen waar ik iets mee kon. Ik ben heel kritisch, dat blijf ik. Dan nog vind ik het een fijn hulpmiddel, ik ben niet zo van lesmethoden.” 

Hij gebruikt AI daarnaast bij schrijfopdrachten. In dat geval voert hij een artikel uit een krant of tijdschrift in en laat hij AI een schrijfopdracht maken. “Dat gaat heel goed. En het leuke is dat AI meteen ook vraagt of je er een beoordelingsmodel bij wilt. Nu ben ik daar niet altijd tevreden over, maar het helpt me wel en het bespaart tijd.” Overigens laat Ton de schrijfopdrachten in de les maken. “Dat voorkomt dat leerlingen AI het stuk laten schrijven. Ik kan zien dat ze het niet zelf hebben geschreven, maar bewijzen kan ik het niet. Daar moeten we in de toekomst wel op bedacht zijn.”

Lachend: “Eén ding kan AI zeker niet. Ik schrijf altijd een puntig sonnet voor leerlingen die eindexamen hebben gedaan, als een meer persoonlijk afscheid. ‘Zou AI dat kunnen?’, vroeg ik me af. Ik kreeg onzingedichten. Die sonnetten blijf ik zelf schrijven.”

Prachtige ideeën
“Ik hoor prachtige ideeën”, concludeert Marieke. “Veel ook om op voort te bouwen. Het zou bijvoorbeeld mooi zijn als we, zoals Karin zegt, meer vakgericht gaan werken, met groepjes mensen uit verschillende scholen. Ik hoop echt dat nog meer mensen zich bij de community aansluiten. Deel je ervaringen, stel vragen. We helpen elkaar vooruit.”

Wat verwacht ze zelf, voor de langere termijn? “Ik denk dat AI mettertijd gedeeltelijk autonoom kan werken.  Als het zover is, dan hoop ik dat we meer tijd hebben voor menselijke interactie. Meer tijd om de individuele leerling te zien, zodat we het onderwijs op haar of hem kunnen afstemmen. Meer leerdoelgericht en vakoverstijgend. Kort gezegd: ik hoop dat ons onderwijs door AI flexibeler en persoonlijker wordt. Maar hebben we dan nog grote schoolgebouwen en lesroosters nodig?”

Het antwoord op die laatste vragen zal nog wel even op zich laten wachten, beseft ze: “AI is nog lang niet zover. En wij ook niet.”

Carmel Gedragscode AI

Werk je bij Carmel en ga je aan de slag met AI voor je werk? Check de Carmel Gedragscode AI voor slim en veilig gebruik. Er is ook een versie voor leerlingen.

> En: meld je aan voor de community!


> Lees ook over de pilot 'begeleiding profielwerkstuk'
> Lees ook over de pilot 'notulen uitwerken'.

Tekst: Hans Morssinkhof
Fotografie: Niki Kits-Polman