De laatste periode van het schooljaar kenmerkt zich door overgangsvergaderingen, rapporten schrijven, warme overdrachten en natuurlijk… de examens. Met de daarbij behorende strijd om dat felbegeerde papiertje. Dat papiertje moet dan de heilige graal zijn. Maar moeten we ons blindstaren op die heilige graal? Ik denk van niet.

Doel boven individu

In de legende van koning Arthur dwaalt een van zijn ridders, genaamd Parcival, jarenlang rond op zoek naar de Heilige Graal. Uiteindelijk komt hij bij de Visserkoning terecht. Deze is ernstig ziek, maar ontvangt Parcival met open armen. Tijdens het avondbanket komt daar de Heilige Graal aan Parcival voorbij. Omdat hij teruggrijpt naar zijn ridderlijke etiquette en in extase is van het zien van de Graal, vergeet hij de belangrijkste vraag te stellen aan de Visserkoning: ‘Wat scheelt u?’. Hiermee stelde Parcival het doel boven het individu. Iets dat hem later in deze mythe nog behoorlijk in de problemen bracht.

Persoonlijk falen

Soms voel ik mij net Parcival, als ik zie dat we in het onderwijs dezelfde fout maken.

Ik moet denken aan onze oud-leerling Roman. Een paar jaar geleden kwam hij bij ons op school, gevlucht uit Oekraïne. Hij sprak geen woord Nederlands, was getraumatiseerd en kende hier niemand. Zijn leefomgeving was van de een op de andere dag totaal veranderd.

We zagen hem hier groeien, hij knokte zich door de taalbarrière heen, maakte vrienden en werd onderdeel van onze school. Hij leerde overleven, verbinden en veerkracht tonen. Kwaliteiten voor het leven die hij zich in rap tempo eigen moest maken. 

En toch moest hij na twee jaar onze school verlaten. Waarom? Omdat hij het cijfermatig niet kon opbrengen. De harde wetten van ons onderwijssysteem waren onverbiddelijk. Roman paste niet in de mal en moest ergens anders zijn onderwijs vervolgen.

Net als Parcival keken we braaf naar de regels, naar protocollen en normen. Maar keken we écht naar het individu dat voor ons stond? Het legde een gevoelige plek open, want zijn we dan niet meer een diplomafabriek dan een school? Het voelde als een persoonlijk falen en het falen van ons onderwijssysteem.

Falen is geen optie

We leven in een maatschappij waarin het steeds meer draait om resultaten perfectie. Vanaf het primair onderwijs leggen we kinderen langs een meetlat. De druk vanuit de samenleving is moordend. Je moet presteren, scoren en het hoogst haalbare realiseren, want falen is geen optie. Het perfecte leven krijgen we voorgeschoteld bij een swipe op social media en ondertussen vraagt de arbeidsmarkt kant-en-klare professionals. Het onderwijs is wat dat betreft de poortwachter geworden van een haperende prestatiemachine. Als we niet oppassen, slaan we individuen plat tot een gemiddelde in Somtoday.

Onderwijs is wat mij betreft geen lopende band. Het moet een plek zijn waar je mag struikelen, mag ontdekken wie je bent en waar je mens mag worden.

Daarom mogen we het cijferfetisjisme vaker loslaten en het individu in ogenschouw nemen. Als we jongeren als Roman niet kunnen behouden dan levert de fabriek misschien mooie diploma’s, maar streven we ons doel dan niet voorbij? 


Fotografie: Niki Kits-Polman