We hebben er nieuwe Carmelscholen bij! Deze zomer nam Stichting Carmelcollege drie scholen over van de stichting Persoonlijk voortgezet onderwijs (Pvo). Wat zijn dat voor scholen? En wat levert het samengaan op? Een kennismakingsgesprek met schoolleiders Lars Engelse, Marije van Hoogdalem en Anneke van Leeuwen. Ook aan tafel: schoolleider Gitti Burema van Marianum, aanspreekpunt vóór en vertegenwoordiger ván de nieuwe scholen in diverse gremia.

Lars, jij bent schoolleider van het Carmel Lyceum Hurdegaryp. Afgezien van die nieuwe naam, wat maakt jullie school bijzonder?
Lars: “Onze school in Hardegarijp is in de zomer van 2013 gestart als tweede van de toenmalige Pvo-scholen. 
We bieden innovatief havo/vwo-onderwijs met kleine klassen en extra onderwijstijd, waardoor leerlingen veel kansen krijgen om te groeien. Wij vinden dat een basisschooladvies niet zoveel zegt: een mens ontwikkelt zich een leven lang. De keuze voor havo of vwo wordt bij ons dan ook pas na leerjaar 3 gemaakt. We hebben een heel beperkte managementlaag en een transparante cultuur: docenten eten hun boterham naast leerlingen in de kantine. Aantrekkelijk voor ouders zijn onze vierdaagse schoolweek, klassen van maximaal 20 leerlingen, lessen van 85 minuten, huiswerkarme opzet en veel persoonlijke aandacht van de mentor. Ook zitten we sinds 2020 in een modern pand dat op ons onderwijs is afgestemd.”

Marije en Anneke, jullie geven leiding aan het Carmel College West Betuwe in Geldermalsen. Heeft dat een vergelijkbaar concept?
Marije: “In grote lijnen wel. Wij zijn gestart in 2016 en zitten eveneens sinds 2020 in een nieuw gebouw, waarin het onderwijsconcept helemaal is doorgevoerd. Er zijn wat kleine verschillen: wij hebben bijvoorbeeld 60-minutenlessen met aparte blokken voor begeleid werken en aparte ondersteuningsuren. Maar het concept heeft dezelfde basis.”Wat betekent het dat jullie onderdeel van Carmel zijn geworden?
Anneke: “Bovenal: dat de continuïteit gewaarborgd is. Wij hebben een goed onderwijsconcept en de onderwijskwaliteit is op orde. Maar binnen de stichting Pvo waren als gevolg van allerlei gebeurtenissen nog maar drie scholen over en dat maakte ons veel te kwetsbaar om zelfstandig door te gaan. Nu we bestaanszekerheid hebben, kunnen we verder bouwen.”
Gitti: “Ik vind dat heel begrijpelijk. Ouders en leerlingen houden van stabiliteit. Elke school die in een storm terechtkomt, heeft daar last van, wat de oorzaken ook zijn. Dat heeft invloed op het leerlingaantal. Als school wil je ouders het vertrouwen geven dat je er ook volgend jaar nog bent. Dat zij met hun kinderen bij je terechtkunnen op het moment dat zij interesse hebben.”

Is er voor leerlingen en medewerkers veel veranderd?
Lars: “Nee, onze medewerkers vallen nu onder een iets andere cao, maar dat is alles. Bij mij op school heerst er helemaal geen angst dat Carmel van alles wil wijzigen. 
In de verkennende gesprekken hebben we goed kunnen aangeven welke kernpunten we willen behouden. Daar was alle ruimte voor. In de school hoor ik juist: wat fijn dat ons onderwijsconcept gehandhaafd blijft.”  

Wat kunnen nieuwe en bestaande Carmelscholen van elkaar leren?
Gitti: “Voor mij is de meerwaarde van Carmel dat we een hecht verband van collegiale samenwerking zijn. We treffen elkaar met grote regelmaat in allerlei netwerken waar we in alle openheid kennis en ervaring delen. We zijn geen concurrenten, we hoeven onze kaarten niet tegen de borst te houden. En wat ik vandaag meemaak, overkomt een ander misschien morgen. Dus laten we leren van elkaar.”
Marije: “Voor ons geldt dat we onder meer benieuwd zijn hoe wij met de knowhow binnen Carmel onze onderwijskwaliteit verder kunnen borgen. In aanvulling op onderlinge lesbezoeken (die doen we al), krijgen we nu bijvoorbeeld een audit door vertegenwoordigers van andere Carmelscholen. Dat lijkt ons een mooie nulmeting: hier staan we, dit kunnen we nog verbeteren. En als je dan vervolgens een heel lerend netwerk achter je hebt waarop je kunt bouwen…”
Lars: “Wat voor ons ook bijzonder is: Carmel heeft een groot expertisecentrum, met deskundigen die overal bij kunnen assisteren. Dat is een nieuwe ervaring. Omgekeerd kan het voor Carmelscholen interessant zijn hoe wij innovatief onderwijs organiseren.”
Gitti: “Zeker, want jullie onderwijskwaliteit is op peil en de begroting ziet er goed uit. Jullie slagen er dus in om door heel anders te organiseren, met heel beperkte overheadkosten, toch goed onderwijs te leveren. Dat lijkt me iets waar andere Carmelscholen van willen leren!”

Even voorstellen

Marije van Hoogdalem, schoolleider Carmel College West Betuwe
In het onderwijs sinds 2020 (herintreder)
Bij Carmel College West Betuwe omdat de persoonlijke aandacht voor leerlingen centraal staat
Gaat blij naar huis als de positieve sfeer in de school voelbaar en zichtbaar is
Gaat op vrije momenten graag wandelen in het bos of over het strand
Wat maar weinig mensen weten is dat ik lactatiekundige ben geweest

Lars Engelse, schoolleider Carmel Lyceum Hurdegaryp
In het onderwijs sinds 2014
Bij Carmel Lyceum Hurdegaryp vanwege de persoonlijke aandacht voor leerlingen in een kleinschalige setting
Gaat blij naar huis als we samen weer doelen hebben bereikt waarmee we ons mooie onderwijs nog mooier maken
Vindt inspiratie in mensen met ideeën en visie 
Gaat op vrije momenten graag naar de padelbaan of de sportschool

Anneke van Leeuwen-Van Aggelen, schoolleider Carmel College West Betuwe
In het onderwijs sinds 2004
Bij Carmel College West Betuwe omdat de betrokkenheid en persoonlijke aandacht naar leerlingen mij aantrekt
Vindt inspiratie in het ontmoeten van mensen met een goed verhaal 
Gaat op vrije momenten graag fitnessen, wandelen of gezellig uit met een vriendin
Houdt van mountainbiken in heuvelachtige gebieden in Spanje

Ieder mens, heel de mens, alle mensen

Stichting Carmelcollege heeft 3 Pvo-scholen opgenomen. Geldermalsen en Hardegarijp gaan als zelfstandige Carmelscholen verder; Deventer is geïntegreerd in het Etty Hillesum Lyceum, omdat zich daar onvoldoende leerlingen aanmeldden om de school op langere termijn zelfstandig in stand te houden. Jan Kees Meindersma, voorzitter College van Bestuur, legt uit dat het besluit de scholen op te nemen, voortkomt uit het motto ‘ieder mens, heel de mens, alle mensen’. “Dit onderwijs voorziet voor een bepaalde groep leerlingen in een behoefte. Valt het weg, dan kunnen deze leerlingen het moeilijk krijgen. Dat hebben we gezien op andere plekken waar Pvo-scholen zijn gesloten. Door deze scholen te continueren en in te bedden, nemen we dus maatschappelijke verantwoordelijkheid voor ‘alle mensen’. Onze tweede overweging betreft de aandacht voor ieder mens en heel de mens. Geldermalsen en Hardegarijp bieden goed onderwijs in een setting die in het havo/vwo weinig voorkomt: kleinschalig, een vierdaagse schoolweek en huiswerkarm. Deze vorm van onderwijs zou ook wel eens interessant kunnen zijn voor havo/vwo-leerlingen die op dit moment minder goed tot hun recht komen binnen onze grotere scholengemeenschappen. Is het een goed idee om dit kleinschalige havo/vwo-concept in meerdere regio’s vorm te geven? Dat is de moeite van het onderzoeken waard.”


Tekst: Suzanne Visser
Fotografie: Niki Kits-Polman 
Op de foto van links naar rechts: Gitti Burema, Lars Engelse en Anneke van Leeuwen-Van Aggelen