Op het moment dat ik dit schrijf, heeft een deel van onze scholen al meivakantie. Andere scholen draaien nog een paar dagen door. Sinds ik in het onderwijs werk, heb ik “last” van “schoolvakantiestress”. Net voor de vakantie lijkt alles samen te komen: collega’s willen nog snel een afspraak om iets af te ronden, overleggen worden strak achter elkaar gepland, ‘want nu is iedereen er nog’. Er moet nog van alles.  

De rust van het onderwijs 

Dan valt het onderwijs stil. Al is dat binnen Carmel als landelijk schoolbestuur relatief: door de vakantiespreiding gaat het werk op andere plekken gewoon door. Onze scholen zitten immers in regio’s noord, midden én zuid. Scholen hebben bovendien ruimte om eigen vakanties te plannen.  

Toch blijft het contrast groot. In eerdere banen, buiten het onderwijs, voelde ik die druk voor vakanties veel minder. Daar liep het werk gewoon door, ook midden in de zomer. In veel sectoren is het werk gelijkmatiger over het jaar verdeeld. Maar in het onderwijs kennen we duidelijke pieken. Steeds weer, vlak voor een vakantie. 

Pieken en herstellen 

We zijn er goed in: pieken en daarna weer tot rust komen. En vervolgens opnieuw pieken. Voor sommigen werkt dat prima. Voor anderen vergroot het juist de werkdruk. Het kan stress versterken en maakt het soms lastig om na een vakantie weer op gang te komen. 

Die afwisseling van drukte en stilstand heeft ook invloed op hoe we werken aan onderwijsvernieuwing en grotere projecten. Tussen de vakanties in moet veel gebeuren, terwijl het lesgeven ook gewoon doorgaat. Er lijkt een soort haastigheid in ons werk - buiten het lesgeven - te komen. Om elkaar toch te ontmoeten en met elkaar na te denken, plannen we studie- en ontwikkeldagen in. Momenten om stil te staan en vooruit te kijken. Maar eerlijk gezegd: ook die dagen zijn vaak al snel weer vol gepland. 

Een schooljaar lijkt vol te staan met deadlines die wij onszelf opleggen. De formatie moet rond zijn vóór de meivakantie. Het lesrooster vóór de zomer. De begroting vóór kerst. Het voelt soms alsof dat vastligt. Alsof er weinig te kiezen is. Maar is dat ook zo? Of hebben we daar zelf meer invloed op dan we denken? 

Effect op leerlingen 

Onze manier van werken raakt ook onze leerlingen. Leerlingen vertellen ons dat zij toetsdruk en opdrachtenstress ervaren. Deadlines vallen samen, meerdere toetsen op één dag, extra toetsen direct na de toetsweek, inleverdata direct na de vakantie. Voor veel leerlingen is dat lastig te plannen. Zeker als ze deze vaardigheid nog aan het leren zijn. 

Ruimte om te kiezen 

Wat is dan de oplossing? Kortere vakanties? Dat ligt gevoelig. Anders plannen, misschien over schooljaren heen? Dat kan helpen. 
Meer ruimte creëren in drukke periodes helpt zeker. Maar dat vraagt ook om keuzes maken. Onszelf dwingen om zaken niet (meer) te doen. Want anders vullen we die ruimte vanzelf weer op. 

Misschien begint het wel met een simpele vraag. Aan onze leerlingen en aan onszelf: Is alles wat we doen écht nodig? Moet alles af vóór deze vakantie? Of kunnen we ook op andere momenten deadlines plannen? 

Het lijkt me goed om die vraag vaker aan elkaar te stellen. Ook vlak voor een schoolvakantie.


Fotografie: Annabel Jeuring