We willen dat leerlingen meer regie en eigenaarschap tonen, maar waar leren ze dat? Op Carmel College Salland in Raalte maakten docenten en mentoren Marjan Schutmaat en Erik Kastenberg een lessenserie met de naam ‘School of Life’, die leerlingen hier een handje bij helpt. Met de mentorlessen hopen ze leerlingen aan het denken te zetten over waar hun eigen regie ligt én handvatten te geven om dit zelf vorm te geven.

De 7 gewoonten van Covey

Het begon allemaal met een cursus ‘Covey in het onderwijs’, die Erik en Marjan volgden. Covey meent in zijn boek ‘De 7 eigenschappen voor effectief leiderschap’ dat deze zaken de basis zijn voor succes: ‘wees proactief’, ‘begin met het einddoel voor ogen’, ‘belangrijke zaken eerst’, ‘denk win-win’, ‘eerst begrijpen dan begrepen worden’, ‘synergie’ en ‘houd de zaag scherp’. Iedereen, zowel jong als oud, kan dit ontwikkelen. Erik: “Dit vertalen we voor het nuchtere Sallandse onderwijs in ‘De 7 gewoonten van Covey’. Sommige mensen krijgen dit soort (basis)dingen mee in hun opvoeding, anderen niet. Ik merkte dat ik een aantal van deze gewoonten totaal nog niet ‘leefde’. Maar je kunt dingen altijd leren. Met de lessenserie hopen we leerlingen hier ook meer bewust van te maken. Waar heb ik een keuze? Bovendien maakt het mij een betere mentor en coach voor mijn leerlingen, ook als het gaat om ondersteuning bij problemen die ze op persoonlijk vlak ervaren.”

Zélf regie pakken

Erik: “Een concreet voorbeeld op school is het profielwerkstuk. ‘Begin met het einddoel voor ogen’, luidt een van de principes. Dus denk nu alvast na over hoe het verslag er straks uit komt te zien, hoe je er straks met de presentatie wilt staan, en wat ervoor nodig is om hier te komen.” Maar het kan ook op hele andere vlakken, vertelt Marjan: “Een aantal 5 vwo-leerlingen baalde dat er op school geen kerstgala is. Je kunt bij de pakken neerzitten, maar je kunt ook proactief handelen. Afgelopen jaar werd een gala te kort dag, dus organiseerden ze op eigen initiatief al wel een kerstquiz. Voor aankomend jaar stelden ze nu alvast een kerstcommissie samen om een gala te organiseren. Dus niet achteraf klagen dat er geen feest is of dat de organisatie niet goed is, maar zélf de regie pakken.” 

Klaar voor het leven

Hoe komt het eigenlijk dat school uitgaat van zelfregulerende leerlingen, maar dat het niet standaard verweven zit in het onderwijs? Als het gaat om zelfregulatie en eigenaarschap, verschuiven we volgens Marjan steeds meer naar ‘klaar voor het leven’ in plaats van ‘hoe kom ik de toetsweek door’. “Natuurlijk kregen leerlingen in de mentorlessen al handvatten om beter te kunnen plannen en leren, maar met School of Life proberen we echt wat in beweging te zetten. Door prikkelende stellingen laten we ze reflecteren op hun eigen handelen. Naast deze spiegel, geven we handvatten hoe het ook kan. Je plant als het ware zaadjes waarop we ze op een later moment kunnen wijzen. En die ze de rest van hun (school)leven meenemen en hopelijk steeds meer tot bloei laten komen.”

Cirkel van invloed

Het zijn niet direct grootse veranderingen die je bij leerlingen ziet, maar wel kleine overwinningen. Die overwinningen kunnen het verschil maken. Zo ook bij leerling Neva (6 vwo): “Ik vond de 'School of Life'-lessen heel fijn, omdat het ging over hóé je kunt leren, hoe je zaken prioriteert, stress kunt reguleren en hoe je je eigen leven meer kunt balanceren. Ik wil volgend jaar graag medicijnen studeren in Maastricht. Door de mentorlessen denk ik soms bewuster na over wat ik allemaal moet doen én laten om dat te bereiken. 
Dus meer (vooruit) plannen maar ook dingen kleiner maken: wat kan ik op dit moment doen?  Dat geeft rust. Net als de ‘cirkel van invloed’. Die paste ik vandaag nog toe toen ik tijdens een les zat te stressen over het regelen van mijn telaatmeldingen. Kan ik er nu wat aan doen? Nee, dus hoef ik mij ook niet druk te maken.” 

Op Carmel College Salland verspreiden de ‘School of Life’-lessen zich als een olievlek. Komende tijd wordt er steeds meer mee geëxperimenteerd. Erik: “In eerste instantie in de bovenbouw, maar je kunt er niet vroeg genoeg mee beginnen. Je praat met elkaar niet alleen over school, maar over het leven.”

Wil je meer informatie over de ‘School of Life’-lessen? 
Neemt dan contact op met Erik of Marjan via [email protected] of [email protected].